Γράφουν οι: Σπύρος Κουκάκης*
και Χρήστος Λάζαρης*
Η δημόσια υποχρεωτική Κοινωνική Ασφάλιση, ειδικά τις τελευταίες δεκαετίες, έχει βρεθεί πολλές φορές στο επίκεντρο μεταρρυθμίσεων και «μεταρρυθμίσεων». Διαχρονικά αποτελεί πεδίο πολιτικών αντιπαραθέσεων και συγκρούσεων, οι οποίες συνήθως λειτουργούν αποπροσανατολιστικά προς τη μια ή την άλλη κατεύθυνση.
Οι στρεβλώσεις και τα συσσωρευμένα προβλήματα αποτέλεσαν συστηματικά το «άλλοθι» για αποσπασματικές και βίαιες παρεμβάσεις εις βάρος των ασφαλισμένων-εργαζομένων, οι οποίοι κατά κανόνα αδυνατούν να παρακολουθήσουν τις αλλεπάλληλές αλλαγές και όλο και περισσότερο χάνουν την εμπιστοσύνη τους στην Κοινωνική Ασφάλιση.
Η δημόσια Κοινωνική Ασφάλιση, όμως, δεν ήταν ούτε πρόκειται να γίνει ποτέ μονοσήμαντη παράθεση στοιχείων και επιμέρους δεδομένων.
Μόνο αν γίνει κατανοητή και σαφής η συνολική της βαρύτητα και η εξέχουσα σημασία της για το σύνολο της κοινωνίας και της οικονομίας αναδεικνύονται ο σκοπός και ο κρίσιμος ρόλος της, πέρα και έξω από επιμέρους σκοπιμότητες και αναγνώσεις.
Ένα ασφαλιστικό Ταμείο δεν μπορεί και δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως οιωνοί κερδοσκοπική επιχείρηση. Δεν μπορεί να αποτιμάται μόνο με «αποστειρωμένους» οικονομικούς όρους ή ακόμα χειρότερα με όρους αγοράς.
Πυλώνες και καθρέφτης της κοινωνικής ευημερίας
Τα ασφαλιστικά Ταμεία είναι πυλώνες και καθρέφτης της κοινωνικής ευημερίας, είναι η χειροπιαστή απόδειξη της ανθρωποκεντρικής προσέγγισης στην πολιτική και την οικονομία, είναι η πλέον αποδοτική και εγγυημένη «επένδυση» στο μέλλον της χώρας και των επόμενων γενιών. Δεν είναι η εφήμερη φροντίδα για το σήμερα, αλλά η πραγματική έγνοια για το αύριο.
Μόνο αυτή η ολιστική θεώρηση μπορεί να αναδείξει την πραγματική εικόνα και μόνο μέσα από αυτό το πρίσμα μπορούν να γίνουν σοβαρές αξιολογήσεις και κυρίως μακροπρόθεσμοι σχεδιασμοί για την Κοινωνική Ασφάλιση, οι οποίο δεν θα λειτουργούν αποσπασματικά και «πυροσβεστικά», αλλά θα ανοίγουν ορίζοντες και προοπτικές.
Υπό αυτή την οπτική, το σύνθημα πως «η Κοινωνική Ασφάλιση είναι υπόθεση όλων μας» αποκτά ουσιαστικό περιεχόμενο και παύει να είναι ένα «αδειανό πουκάμισο».
Με γνώμονα και πυξίδα αυτή την αντίληψη πορεύεται εδώ και δεκαετίες το Ταμείο Αλληλοβοήθειας Υπαλλήλων Φαρμακευτικών Εργασιών (ΤΑΥΦΕ – Ταμείο εφάπαξ παροχών).
Η διοίκηση και τα στελέχη του ΤΑΥΦΕ δεν αντιλαμβάνονται το ρόλο του Ταμείου απλώς ως τον Ασφαλιστικό Φορέα που δίνει το εφάπαξ στους χιλιάδες εργαζόμενους στο Φάρμακο.
Βεβαίως ως ΤΑΥΦΕ υπηρετούμε τα συμφέροντα των ασφαλισμένων, με το βλέμμα στραμμένο στο μέλλον και τις επόμενες γενιές που θα μπουν στο δυναμικό κλάδο του Φαρμάκου, αλλά δεν αφήνουμε στην άκρη τον πολυεπίπεδο ρόλο που καλούμαστε να παίξουμε ως φορέας της δημόσιας υποχρεωτικής Κοινωνικής Ασφάλισης.
Ο πολυεπίπεδος ρόλος στην πράξη
Για παράδειγμα, στις μέρες μας όλοι συμφωνούν ότι η δημογραφική κρίση αποτελεί ένα μείζον εθνικό ζήτημα και όλοι κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για τη συνεχή συρρίκνωση των παραγωγικών ηλικιών, προειδοποιώντας ότι σε λίγες δεκαετίες η Ελλάδα θα είναι μια χώρα γερόντων.
Με δεδομένη την παραπάνω ζοφερή διαπίστωση και ακριβώς υπηρετώντας τον πολυεπίπεδο ρόλο του, το ΤΑΥΦΕ από τη μια πετυχαίνει μια εξαιρετικά θετική πορεία σε ό,τι αφορά τα οικονομικά του αποτελέσματα, δίνοντας εφάπαξ που θα ζήλευαν πολλά Ταμεία και ταυτόχρονα με επιστημονικές ημερίδες ανοίγει το θέμα και προτείνει λύσεις, αναδεικνύοντας τον καθοριστικό ρόλο της Κοινωνικής Ασφάλισης στην αντιμετώπιση της δημογραφικής κρίσης.
Στο ίδιο πλαίσιο, το παράδειγμα του ΤΑΥΦΕ ως ένα πετυχημένο πείραμα κοινωνικής αυτοδιαχείρισης, λειτουργεί και παιδευτικά προς τους ασφαλισμένους του και το σύνολο των εργαζομένων, ότι μπορούν να πετύχουν υψηλούς στόχους για τον κλάδο τους, υπηρετώντας την ίδια ώρα και το ευρύτερο συλλογικό συμφέρον.
Με καταλύτη τη δύναμη του παραδείγματος και τη συνολική θεώρηση της μεγάλης εικόνας, ένας φορέας της δημόσιας Κοινωνικής Ασφάλισης μπορεί και πρέπει να αντιμετωπίσει τις στρεβλές αντιλήψεις και το έλλειμμα εμπιστοσύνης απέναντι στο Ασφαλιστικό Σύστημα.
Με λογοδοσία και έλεγχο από τους ασφαλισμένους του, με χρηστή διαχείριση, δημοκρατικά διαφανείς διαδικασίες και αυστηρό πλαίσιο εποπτείας, το ΤΑΥΦΕ αποδεικνύει στην πράξη ότι τα ασφαλιστικά Ταμεία δεν είναι «ξεροί» ισολογισμοί και αναλογιστικές μελέτες, αλλά είναι η πραγματική έγνοια για τους ασφαλισμένους τους, με μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, που διαμορφώνει προοπτικές για το αύριο, με γνώμονα την ευρύτερη κοινωνική ευημερία.
Συνέργειες και απαντήσεις
Επιπλέον, η σταθερή συνεργασία του ΤΑΥΦΕ με Πανεπιστήμια και ειδικούς επιστήμονες, δίνει σαφή αποτελέσματα και διαμορφώνει εργαλεία σχεδιασμού.
Η «συνάντηση» της Κοινωνικής Ασφάλισης, δηλαδή, των ίδιων των ασφαλισμένων με την ακαδημαϊκή κοινότητα και το «πάντρεμα» των αναγκών και των προβλημάτων που διαμορφώνει η καθημερινότητα με την επιστημονική γνώση και τεκμηρίωση, διαμορφώνει ένα εξαιρετικά παραγωγικό μείγμα που λειτουργεί πολλαπλά προωθητικά.
Το άνοιγμα των Ασφαλιστικών Ταμείων στην κοινωνία, στους εργαζόμενους, στα Πανεπιστήμια κ.λπ., λειτουργεία αναζωογονητικά και αποτελεί τον βατήρα διαμόρφωσης τεκμηριωμένων και εφαρμόσιμων λύσεων, οι οποίες δεν σχεδιάζονται πίσω από κλειστές πόρτες, αλλά στην καθαρό αέρα της κοινωνίας που μοχθεί, με συμμέτοχους τους εργαζόμενους-ασφαλισμένους που αγωνιούν για το αύριο.
Αυτές τις αρχές, αυτήν την κατεύθυνση, αυτόν τον πολυεπίπεδο ρόλο υπηρετούν η διοίκηση και τα στελέχη του ΤΑΥΦΕ.
* Ο Σπύρος Κουκάκης είναι Πρόεδρος του ΔΣ του ΤΑΥΦΕ
Ο Χρήστος Λάζαρης είναι Γενικός Γραμματέας του ΔΣ του ΤΑΥΦΕ
** Το παραπάνω άρθρο δημοσιεύτηκε στην ειδική έκδοση «ΥΓΕΙΑ» της εφημερίδας «Το ΒΗΜΑ», την Κυριακή, 12 Ιουλίου 2026.
